GSMA: Κίνδυνος νέου παγκόσμιου χάσματος στην AI καθώς 3,4 δισ. παραμένουν εκτός διαδικτύου
Η εκτίναξη του κόστους μνήμης και chipsets λόγω της ζήτησης για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης απειλεί την προσιτότητα των smartphones εισαγωγικού επιπέδου, προειδοποιεί η GSMA στην ετήσια έκθεση συνδεσιμότητας.
Η GSMA προειδοποιεί ότι ο κόσμος κινδυνεύει να δημιουργήσει ένα νέο παγκόσμιο χάσμα ανάμεσα σε όσους έχουν και όσους δεν έχουν πρόσβαση στην τεχνητή νοημοσύνη, εκτός εάν ληφθούν επείγοντα μέτρα για την αντιμετώπιση του ψηφιακού χάσματος και τη διατήρηση προσιτών τιμών στα smartphones για δισεκατομμύρια ανθρώπους σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Η προειδοποίηση περιλαμβάνεται στην έκθεση «State of Mobile Internet Connectivity (SOMIC) Report 2026», που παρουσιάστηκε στη Νέα Υόρκη.
Σύμφωνα με τον οργανισμό που εκπροσωπεί το παγκόσμιο οικοσύστημα κινητής τηλεφωνίας, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη μετασχηματίζει οικονομίες και κοινωνίες, τα οφέλη της θα παραμείνουν απρόσιτα για περισσότερους από 3,4 δισεκατομμύρια ανθρώπους που εξακολουθούν να μη χρησιμοποιούν κινητό διαδίκτυο — παρότι πάνω από το 90% εξ αυτών ζουν ήδη εντός περιοχής κάλυψης δικτύων κινητής ευρυζωνικότητας. Χωρίς προσιτά smartphones, οι άνθρωποι αυτοί θα παραμείνουν αποκλεισμένοι από την επανάσταση της AI.
Η άνοδος του κόστους των εξαρτημάτων
Η έκθεση αναδεικνύει μια αυξανόμενη απειλή για την ψηφιακή ένταξη: την απότομη άνοδο του κόστους της μνήμης και των chipsets, την οποία τροφοδοτεί η παγκόσμια ζήτηση για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και data centres. Το αυξημένο κόστος εξαρτημάτων μετακυλίεται ήδη στις τιμές των smartphones εισαγωγικού επιπέδου, καθιστώντας την πρόσβαση στο διαδίκτυο ακόμη πιο δυσπρόσιτη για τους καταναλωτές χαμηλού εισοδήματος και απειλώντας χρόνια προόδου στη μείωση του λεγόμενου «χάσματος χρήσης».
Με βάση δεδομένα της Counterpoint Research που επικαλείται η έκθεση, οι τιμές μνήμης υπερδιπλασιάστηκαν μεταξύ του τρίτου τριμήνου του 2025 και του πρώτου τριμήνου του 2026, πριν αυξηθούν περαιτέρω κατά 80–90% κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Το αποτέλεσμα είναι ήδη ορατό στην αγορά, με τις τιμές των οικονομικών smartphones να ανεβαίνουν απότομα και τις παγκόσμιες παραδόσεις smartphones να προβλέπεται πως θα σημειώσουν τη μεγαλύτερη ετήσια πτώση που έχει καταγραφεί, κυρίως λόγω της κατάρρευσης του τμήματος συσκευών κάτω των 100 δολαρίων. Οι αναδυόμενες αγορές αναμένεται να πληγούν περισσότερο.
Έκκληση προς τους κατασκευαστές
Η GSMA καλεί τους κατασκευαστές chipsets και μνήμης να λάβουν ουσιαστικά μέτρα για την αύξηση της διαθεσιμότητας προσιτών εξαρτημάτων για συσκευές εισαγωγικού επιπέδου, ώστε να αποφευχθεί ο πλήρης αποκλεισμός μεγάλου μέρους του πληθυσμού των αναδυόμενων οικονομιών από την ψηφιακή οικονομία. Ενθαρρύνει επίσης αυτές τις εταιρείες να ανοίξουν διάλογο με το ευρύτερο οικοσύστημα κινητής, τους φορείς χάραξης πολιτικής και τα πολυμερή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για την αναζήτηση λύσεων.
Ο Γενικός Διευθυντής της GSMA, Vivek Badrinath, δήλωσε ότι «η τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει ζωές σε πρωτοφανή κλίμακα, αλλά η AI δεν έχει νόημα αν οι άνθρωποι δεν μπορούν καν να συνδεθούν στο διαδίκτυο». Όπως πρόσθεσε, «ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι απλώς ένα χάσμα AI μεταξύ χωρών, αλλά μεταξύ ανθρώπων που μπορούν να συμμετάσχουν στην ψηφιακή οικονομία και όσων δεν μπορούν». Ο Badrinath ζήτησε συντονισμένη δράση από φορείς πολιτικής, παρόχους, κατασκευαστές συσκευών και προμηθευτές εξαρτημάτων, με μέτρα τόσο στην παραγωγή όσο και στη διανομή, τη φορολογία και τη διευκόλυνση της επαναχρησιμοποίησης συσκευών.
Επιβράδυνση της ανάπτυξης
Η έκθεση δείχνει ότι 4,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν πλέον κινητό διαδίκτυο από τη δική τους συσκευή, αλλά η ανάπτυξη επιβραδύνεται. Περίπου 160 εκατομμύρια άνθρωποι συνδέθηκαν στο διαδίκτυο το 2025, από 190 εκατομμύρια το προηγούμενο έτος, ενώ 3,1 δισεκατομμύρια συνεχίζουν να ζουν εντός κάλυψης κινητής ευρυζωνικότητας χωρίς να τη χρησιμοποιούν — το «χάσμα χρήσης». Η πλειονότητα αυτής της ομάδας εξακολουθεί να μη διαθέτει συσκευή με δυνατότητα διαδικτύου.
Η προσιτότητα των συσκευών αναδεικνύεται ως το μεγαλύτερο μεμονωμένο εμπόδιο στην υιοθέτηση του κινητού διαδικτύου στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος που εξετάστηκαν, ακολουθούμενη από την έλλειψη ψηφιακών δεξιοτήτων. Στο τέλος του 2025, μια συσκευή εισαγωγικού επιπέδου κόστιζε στο φτωχότερο 20% του πληθυσμού αυτών των χωρών το ισοδύναμο του 44% του μέσου μηνιαίου εισοδήματός τους, ποσοστό που ανερχόταν στο 76% στην υποσαχάρια Αφρική — με τα κόστη αυτά να αναμένεται να αυξηθούν δραματικά λόγω της ανόδου των τιμών μνήμης.
Η οικονομική διάσταση
Η ανάλυση της GSMA αποτυπώνει και το μέγεθος της ευκαιρίας που κινδυνεύει να χαθεί. Έως πριν από έναν χρόνο, η μείωση της τιμής των smartphones εισαγωγικού επιπέδου στα 30 δολάρια θα καθιστούσε τις συσκευές προσιτές για σχεδόν 1,6 δισεκατομμύρια ανθρώπους, ενώ η επίτευξη ενός σημείου τιμής των 20 δολαρίων θα τις έκανε προσιτές για περίπου 2,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους που ζουν εντός κάλυψης. Ωστόσο, η έκθεση προειδοποιεί ότι, παρά τις προσπάθειες παρόχων και κατασκευαστών — συμπεριλαμβανομένης της Handset Affordability Coalition της ίδιας της GSMA — τα σημεία αυτά είναι σήμερα εκτός εμβέλειας καθώς το κόστος μνήμης συνεχίζει να ανεβαίνει.
Προηγούμενη ανάλυση του οργανισμού εκτιμά ότι η κάλυψη του χάσματος χρήσης θα δημιουργούσε πρόσθετο ΑΕΠ 3,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων μεταξύ 2023 και 2030, με πάνω από το 90% των οφελών να κατευθύνεται προς χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Η βελτίωση της προσιτότητας των συσκευών, μαζί με την αντιμετώπιση άλλων εμποδίων όπως η χαμηλή αλφαβητισμός και οι ψηφιακές δεξιότητες, οι ανησυχίες ασφάλειας και η διαθεσιμότητα σχετικού περιεχομένου, κρίνεται καθοριστική για την αξιοποίηση αυτής της ευκαιρίας.
Καθώς κυβερνήσεις και επιχειρήσεις επενδύουν ολοένα περισσότερο σε υπηρεσίες με τεχνητή νοημοσύνη στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης, των χρηματοοικονομικών και των δημόσιων υπηρεσιών, η αντιμετώπιση του ψηφιακού χάσματος και η εξασφάλιση προσιτής πρόσβασης σε smartphones καθίσταται, σύμφωνα με την GSMA, βασική προϋπόθεση για μια χωρίς αποκλεισμούς υιοθέτηση της AI.
Πηγή: GSMA, State of Mobile Internet Connectivity Report 2026.
Πηγή: GSMA / MWC